Chính phủ Mỹ vừa công bố một trong những thay đổi chính sách lớn và tác động sâu rộng nhất đến cộng đồng du học sinh quốc tế diện F-1 trong nhiều năm qua: Chính thức bãi bỏ cơ chế lưu trú linh hoạt “Duration of Status” (D/S) và thay thế bằng hệ thống “Fixed Stay Periods” (Thời hạn lưu trú cố định).
Sự thay đổi này đòi hỏi học sinh và phụ huynh phải cực kỳ cẩn trọng trong việc quản lý thời gian, kế hoạch học tập cũng như các thủ tục gia hạn pháp lý tại Mỹ.
1. Sự Kết Thúc Của Cơ Chế “Duration of Status” (D/S) Là Gì?
-
Trước đây: Du học sinh mang visa F-1 được ở lại Mỹ theo dạng “Duration of Status” (D/S). Điều này đồng nghĩa với việc chừng nào học sinh còn duy trì trạng thái học tập hợp pháp (full-time student) và mẫu đơn I-20 còn hiệu lực, các bạn cứ thoải mái ở lại Mỹ học tập mà không cần bận tâm đến một con số ngày tháng cụ thể trên con dấu nhập cảnh (I-94).
-
Dưới quy định mới: Khái niệm D/S chính thức bị khai tử. Thay vào đó, mỗi học sinh khi nhập cảnh vào Mỹ hoặc khi chuyển đổi trạng thái sẽ nhận được một ngày hết hạn lưu trú cố định (admit-until date) được ghi rõ ràng trên giấy tờ và hệ thống điện tử.
2. Mốc Thời Gian Áp Dụng Quyết Định (Từ 15/09/2026)
Chính sách mới sẽ chính thức đi vào hoạt động từ ngày 15/09/2026 với các phân loại đối tượng chịu ảnh hưởng cụ thể như sau:
-
Đến Mỹ trước 15/09/2026: Tiếp tục được duy trì cơ chế “Duration of Status” cũ.
-
Đến Mỹ từ ngày 15/09/2026 trở đi: Áp dụng ngay lập tức hệ thống ngày lưu trú cố định.
-
Học sinh cũ đang ở Mỹ nhưng có xuất cảnh: Nếu bay ra khỏi Mỹ và quay lại sau ngày 15/09/2026, khi tái nhập cảnh sẽ bị áp dụng ngay quy định ngày lưu trú cố định mới.
-
Học sinh cũ ở lại Mỹ liên tục không xuất cảnh: Có thể được hệ thống tự động gán một mốc ngày cố định chuẩn hóa.
*ví dụ: Nếu một bạn sinh viên đã ở Mỹ từ trước ngày 15/09/2026 và cứ duy trì trạng thái hợp pháp trong nước Mỹ (không bay về Việt Nam hay ra nước ngoài), bạn sinh viên đó sẽ không bị ép phải đổi ngày ngay lập tức hay bị cắt ngắn thời gian vô lý. Hệ thống máy tính có thể sẽ tự động cập nhật cho bạn sinh viên đó một ngày hết hạn mới (ví dụ như năm 2030) để bạn đó có thể tiếp tục hoàn thành chương trình học mà không bị ảnh hưởng đột ngột bởi quy định mới.
3. Thời Hạn Tối Đa Cho Từng Loại Chương Trình Học
Hệ thống mới áp dụng các giới hạn thời gian nghiêm ngặt cho từng bậc học và chương trình:
-
Chương trình Cử nhân / Tiêu chuẩn: Tối đa 4 năm cho một chu kỳ học.
-
Chương trình Đào tạo Tiếng Anh (English Language Programs):
-
Áp dụng giới hạn trọn đời (lifetime cap) là 24 tháng.
-
Lưu ý quan trọng: Mọi khoảng thời gian nghỉ lễ (holidays), kỳ nghỉ dài (breaks) và các chương trình tiếng Anh dạng pathway đều được tính gộp vào mốc 24 tháng này.
-
-
Học sinh Trung học công lập (Public High School): Bị giới hạn tối đa 12 tháng.
-
OPT / STEM OPT: Ngày hết hạn lưu trú sẽ bám sát theo thời hạn của giấy phép làm việc (Thẻ EAD). Học sinh chỉ có 30 ngày để rời khỏi Mỹ sau khi OPT chấm dứt (thay vì 60 ngày như trước đây).
-
Thời gian ân hạn chung (Grace Period): Rút ngắn từ 60 ngày xuống còn 30 ngày tính từ thời điểm hoàn thành chương trình học.
4. Quy Trình Xin Gia Hạn Lưu Trú (Extension of Stay)
Vì các chương trình học thường kéo dài hơn các mốc thời gian cố định được cấp ban đầu (hoặc sinh viên muốn học lên bậc cao hơn), thủ tục gia hạn trở thành vấn đề sống còn:
Phân công trách nhiệm
-
DSO (Cố vấn sinh viên quốc tế tại trường): Phải là người khởi xướng việc đề nghị gia hạn trên hệ thống SEVIS và phát hành một tờ I-20 cập nhật mới.
-
Sinh viên: Tự mình nộp Form I-539 lên Sở Di trú Mỹ (USCIS) và đóng phí (mức phí dự kiến khoảng $420 nếu nộp online hoặc $470 nếu nộp hồ sơ giấy).
Thời điểm nộp hồ sơ thích hợp
-
Bắt buộc phải nộp trước khi ngày admit-until date hết hạn và trước khi thời gian ân hạn (grace period) chấm dứt.
-
Gợi ý: Chuyên gia đề xuất sinh viên có thể nộp sớm tới 6 tháng trước ngày hết hạn. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường đại học sẽ chọn mốc 1 đến 2 tháng trước khi hết hạn để đánh giá rõ ràng tình trạng học tập của sinh viên rồi mới đồng ý ký duyệt.
Trạng thái khi hồ sơ đang chờ xử lý (Pending)
Trong lúc USCIS đang xem xét đơn I-539, học sinh vẫn được phép tiếp tục đi học bình thường và được tiếp tục làm việc hợp pháp (nếu đã có giấy phép lao động authorized work từ trước).
Hậu quả nếu bỏ lỡ thời hạn (Missed Deadline)
Nếu quá hạn mà chưa nộp đơn hoặc bị từ chối đơn gia hạn, học sinh không được phép làm thủ tục gia hạn tại nội địa Mỹ nữa. Bạn bắt buộc phải rời khỏi Mỹ và làm lại toàn bộ quy trình từ đầu ở nước ngoài (bao gồm xin I-20 mới và phỏng vấn xin visa mới).
5. Luật Chuyển Trường, Đổi Ngành và Chuyển Bậc Học (Transfer & Change Rules)
Quy định mới thắt chặt tối đa các thao tác di chuyển của học sinh quốc tế nhằm ngăn chặn tình trạng “lách luật” kéo dài thời gian cư trú:
A. Dưới bậc Sau Đại học (Cử nhân, Cao đẳng…)
-
Năm học đầu tiên: Tuyệt đối không được phép chuyển trường, đổi chuyên ngành (major), hoặc đổi cấp độ học trong suốt năm học đầu tiên.
-
Cách tính năm đầu tiên: Được tính bằng tổ hợp Fall + Spring hoặc Spring + Fall. Kỳ nghỉ hè (summer) không được tính vào năm học đầu tiên này.
B. Bậc Sau Đại học (Graduate – Thạc sĩ, Tiến sĩ)
-
Cấm đổi ngành/cấp độ: Học viên cao học không được phép đổi cấp độ học và không được đổi chuyên ngành trong suốt chương trình.
-
Cấm chuyển trường: Học viên cao học tuyệt đối không được chuyển trường ở bất kỳ thời điểm nào trong suốt quá trình học, trừ một số ngoại lệ hy hữu do chính phủ chỉ định (như trường đại học bỗng dưng bị đóng cửa hoặc buộc phải dừng chương trình). Không có chuyện xin chuyển trường vì lý do cá nhân hay thay đổi vì sở thích hay lý do cá nhân.
C. Học lại cùng một cấp độ (Ví dụ: Thạc sĩ này sang Thạc sĩ khác)
-
Sau khi hoàn thành một bậc học (ví dụ vừa xong bằng Thạc sĩ), sinh viên không được phép dùng hình thức chuyển trường để học tiếp một chương trình khác trùng cấp độ (một bằng Thạc sĩ thứ hai) tại Mỹ.
-
Nếu muốn học tiếp văn bằng cùng cấp độ, sinh viên phải xuất cảnh khỏi Mỹ và quay lại bằng một quy trình nhập học mới hoàn toàn.
-
Chiều đi lên hợp lệ: Việc chuyển từ bậc Cử nhân lên bậc Sau Đại học (Graduate) vẫn diễn ra bình thường.
D. Chương trình Tiếng Anh / Pathway
-
Học sinh tham gia các chương trình tiếng Anh hoặc pathway không được phép thay đổi cơ sở đào tạo/chương trình pathway sau khi đã đặt chân đến Mỹ.
-
Các trường đại học/trung tâm ngôn ngữ có trách nhiệm tiến hành kiểm tra trình độ (pre-test) học sinh thật kỹ lưỡng ngay từ trước khi học sinh bay sang Mỹ.
6. Tác Động Chi Tiết Đối Với Học Sinh Việt Nam
Đây là phần có điểm khác biệt và gây chú ý lớn nhất đối với thị trường Việt Nam do đặc thù chính sách ngoại giao và cấp thị thực:
Sự chênh lệch giữa “Thời hạn Visa” và “Thời hạn Lưu trú (Stay)”
-
Do chính sách đối ứng thị thực hiện tại, học sinh Việt Nam khi đi du học Mỹ thường chỉ nhận được visa F-1 có thời hạn 1 năm.
-
Dưới luật mới, mặc dù visa dán trên hộ chiếu chỉ có hạn 1 năm, nhưng thời hạn lưu trú trên I-20 / admit-until date của học sinh có thể kéo dài trọn vẹn 4 năm (đối với bậc đại học).
Hệ quả thực tế:
-
Trường hợp ở lại Mỹ liên tục: Nếu học sinh sang Mỹ, cầm visa 1 năm nhưng tuyệt đối không bay về Việt Nam hay xuất ngoại, học sinh vẫn được phép ở lại Mỹ hợp pháp cho đến tận ngày hết hạn lưu trú cố định (admit-until date) trên hệ thống mà không hề bị bắt buộc phải gia hạn visa hằng năm. Visa 1 năm hết hạn chỉ có hiệu lực khi bạn bước ra khỏi biên giới Mỹ.
-
Trường hợp xuất cảnh về nước: Ngay khi học sinh có việc gia đình hoặc du lịch bay về Việt Nam và muốn quay lại Mỹ, lúc này do visa trên hộ chiếu đã quá hạn 1 năm, học sinh bắt buộc phải đến Lãnh sự quán/Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam để phỏng vấn xin lại/làm mới visa F-1 thì mới được phép nhập cảnh trở lại Mỹ.
Ví dụ thực tế khi chuyển cấp (Từ Cấp 3 lên Đại học):
Một học sinh hoàn thành chương trình trung học vào tháng 5 và chuẩn bị vào đại học vào tháng 8 sẽ phải thực hiện quy trình transfer hồ sơ SEVIS từ trường cấp 3 sang trường đại học, sau đó nộp đơn xin gia hạn lưu trú (extension of stay) trước khi ngày hạn cũ trôi qua. Trong suốt khoảng thời gian mùa hè chờ đợi hồ sơ được xử lý, học sinh hoàn toàn được phép ở lại Mỹ hợp pháp.
